Skip Ribbon Commands
Skip to main content

वार्तालाप – भाशेच्या डोमेन नावाचेर तान तीन वी हांचें विचार

 


तुमी स्वताच्या भाशेचे मोगी आसात जाल्यार प्रा. तान तीन वी हें नाव तुमी टाळूंक शकनात. नॅशनल युनिवर्सिटी ऑफ सिंगापूर (बायो इनफॉर्मेटिक्स केंद्र, सजीव रसायनशास्त्र विभाग, याँग लू लीन स्कूल ऑफ मेडिसीन) हांगा काम करपी ह्या भाशा मोगीन भासांमदी, विशेशकरून इंटरनेटावयल्या भारतीय भासांमदी चमत्कार घडयला.

 

तांच्या फुडारपणाखाला सिंगापूरान 1994 सालांत पयलें चीनी भाशेतलें संकेत थळ सुरू केलें, 1995 सालांत तामिळ लिपी वापरून पयलें तामिळ संकेत थळ, आनी 1996 सालांत भोवभाशी संकेत थळ सुरू केलें. पूण भासांखातीर तांचे मुखेल योगदान म्हणल्यार इंटरनॅशनलायज्ड डोमेन नेम (आयडीयन) नावाची संकल्पना जाचे आदारान  डोमेन नाव टायप करपाखातीर भासांचो वापर करप शक्य जाता. हालींच कोईम्बातूर हांगा जाल्ल्या संवसारीक अभिजात तामिळ म्हासभेच्या 9व्या तामिळ इंटरनेट परिशदेंत तामिळ सरकारान तामिळ इंटरनेट फ्रंटियर पुरस्कार दिवन तांचो भोवमान केला.

 

लँगवेज कॉम्प्युटिंग आनी विशेशकरून इंटरनॅशनलायज्ड डोमेन नेमाचो इतिहास, विकास आनी वाव हाचेर विशेश मुलाखत दिवपाची मान्यताय प्रा. तान तीन वी हांणी दिली तो खीण भाशा इंडियाखातीर व्हडा भोवमानाचो आशिल्लो. त्याच मुलाखतीतले कांय वेंचे –

 

प्रस्न- प्रा. तान तीन वी, तुमचेकडेन वार्तालाप करपाची संद मेळप ही भाशा इंडिया खातीर खूब खोशेची गजाल जावन आसा. इंटरनॅशनलायज्ड डोमेन नेम ह्या संकल्पनेविशी तुमी थोडें सांगशात ?


जाप- इंटरनॅशनलायज्ड डोमेन नेमाच्या (आयडीयन) आदारान तुमी तुमच्या बिगर इंग्लिश भाशेच्या संकेत थळाच्या भाशेंतल्यानूच (हिंदी, तामिळ वा हेर भास) डोमेन नाव उक्तावंक शकतात. म्हणजेच तुमी इंग्लिश ( लातीन) डोमेन नावाच्या जाग्यार बिगर एयससीआयआय कुरू वापरूंक शकतात.


इंटरनॅशनलायज्ड डोमेन नेम संकल्पनेविशी सविस्तर उलगडो करचे पयली डोमेन नाव संकल्पनेविशी समजून घेवया. डोमेन नाव इंटरनेटावयलें संकेत थळासारक्या इंटरनेट शिश्टाचार स्रोताची आगळी वळख दाखयता. डोमेन नावां डोमेन नाव वेवस्थेचेर (डीयनयस) आदारिल्ली आसतात. संख्येन नामो दिल्ल्या संकेत थळांक वळखूंक आनी याद दवरूंक सोपीं थरतली अशी नावां दिवप हो डोमेन नावाचो मुखेल हेत आसा. 15 मार्च 2010 मेरेन 84 दशलक्ष डोमेन नावां आसात. पूण ह्या संकेत थळांच्या वापराखातीर प्रत्येकाक लातीन कुरू वापरच्यो पडटात.

 

प्रस्न- डोमेन नावा संबंदान प्रादेशीक भासो कुशीक पडपाफाटलीं कारणां कितें?


जाप- अमेरीकेचें इतिहासीक आधिपत्य आनी निम्न सामान्य भाजक म्हणून एयससीआयआय कुरूंची नेमणूक हांणी बिगर इंग्लिश वापरप्यांक नेटाचो वापर करपापसून आडायलें. लातीन भासो आनी लिपी वापरपी लोकांपरस त्यो न वापरपी लोक इंटरनेटाचो वापर चड करतात, पूण तांचें कोणाकूच पडून वचूंक नाशिल्लें.

 

प्रस्न- मागीर, प्रादेशीक भासांतल्यान डोमेन नावाची गरज कशी फुडें आयली?


जाप- 90सालांत जेन्नासावन संकेत थळाची पानां भाशीक आसपावासयत येवपाक सुरवात जाली तेन्नासावन भाशीक डोमेन नावाची मागणी वाडपाक लागली. आनी हाकालागून इंटरनॅशनलायज्ड डोमेन नेमाखातीर भाशा मोग्यांकडल्यान दबाव सुरू जालो.


संवसारातलें 83 टक्क्यांपरस चड लोकसंख्या बिगर इंग्लिश उलोवपी आशिल्ल्यान डोमेन नाव तांच्या स्वताच्या भाशेंत आसूंक जाय. देखून, संवसारातल्या एकूण इंटरनेट वापरप्यांमदले भोवसंख्येन आशिल्ले जांका त्या पयली तांच्या स्वताच्या थळावे भाशेंतल्यान इंटरनेट वापरपापसून पयस दवरिल्ले अश्यांखातीर इंटरनॅशनलायज्ड डोमेन नेम हें म्हत्वाचें अशें पयलें पावल आशिल्लें.


इंटरनॅशनलायज्ड डोमेन नेम हें मुळांत डिसेंबर 1996 सालांत मार्टीन डर्स्ट हांणी सुचयिल्लें. म्हाका अभिमान दिसता की म्हज्या फुडारपणासकयल प्रयोग करप जाले आनी निमाणेंकडेन इंटरनॅशनलायज्ड डोमेन नेम लागू जालें. इंटरनॅशनलायजींग डोमेन नेम्स इन एप्लीकेशन्स (आयडीयनए) ही वेवस्था प्रमाण म्हणून आपणायल्या आनी खूपशा उच्च स्तरावयल्या डोमेनींत लागू केल्या.

 

प्रस्न- आता एका व्यक्तीक नोंदणी करून इंटरनॅशनलायज्ड डोमेन नेम वापरप शक्य आसा?


जाप- जशें हावें पयली सांगलां, 1998 सावन कृती येवजणी आपणावन निश्ठेन फुडें व्हेल्यो. इंटरनॅशनलायज्ड डोमेन नेमाची वेवस्था प्रमाणीत करपाखातीर इंटरनेट कॉन्सर्टीयम फॉर असायन्ड नेम्स एन्ड नंबर्स (आयसएयनयन) ही संस्था उभी केली.


उद्दीश्ठ साध्य करपाक 10 वर्सा लागली. ऑक्टोबर 2009 वांत इंटरनेट कॉन्सर्टीयम फॉर असायन्ड नेम्स एन्ड नंबर्स संस्थेन इंटरनेटात थळाव्या भासांच्या लिपींखातीर इंटरनॅशनलायजींग डोमेन नेम्स इन एप्लीकेशन्स प्रमाण वापरपी इंटरनॅशनलायज्ड कंट्री कोड उच्च स्तरावयलें डोमेनाचे निर्मणीक मान्यताय दिली. मे 2010 त पयलें आयडीएन कंट्री कोड उच्च स्तरावयलें डोमेन डीयनयस रूट क्षेत्रांत स्थापन केलें. आता           आय-डीयनयस.नेट सारक्यो कंपनी आसात ज्यो 60 परस चड भासांनी डोमेन नावाची नोंदणी करपाक मजत करता. ही वळेरी बेगीनच वाडतली.

 

प्रस्न- हें खरेंच बरें आसा. आता बेगीनच हिंदी, तामिळ आनी मल्याळम डोमेन नावांचो वापर लोक करतले अशी अपेक्षा आमी करुंक शकतात. पूण, भासांनी इंटरनेट डोमेन नाव उपेगाक हाडलां हाचो फायदो लँगवेज कॉम्प्युटिंगाक कसो जातलो?


जाप- सामान्य लोकांक संगणकाचो फायदो करून दिवप ही लँगवेज कॉम्प्युटिंगा फाटली मूळ संकल्पना आसा. आपल्या स्वताच्या भाशेंत इंटरनेट वापरुंक मेळप हो प्रत्येक मनशाचो हक्क आसा. एकदा भाशेची शीम हुपून म्हायती मेळोवपाचो हो हक्क वा ही संद ताका दिली जाल्यार तो चड आसपावीत आनी गिन्यानी नागरीक जातलो आनी सगल्या गजालींचो, विशेशकरून म्हायती आनी गिन्यानाचो ग्राहक जातलो. हो एक खूब मोठो फायदो जो आयडीयन करून दितलो.


संवसारातल्या चडशे लोकांक इंग्लिश भाशेचें ज्ञान ना. अश्या वेळार नेटावयले स्रोत वापरप खूब कठीण थरता. नेटाचेर प्रादेशीक भाशेचो कंटेन्ट उपलब्ध आसा हें खरें, पूण ताचो वापर कसो करून घेवप!  इंग्लिश भाशेचें ज्ञान ना जाल्यार तो तें डोमेन नाव (संकेत थळाचें नाव) टायप करुंक शकनात. भाशेची ही आडखळ काडून वडयत जाल्यार सगलो लोक नेटाचो वापर करून ताचो फायदो उपभोगपाक शकतलो. नेटाचेर तांची भास गिरेस्त करपाक तें योगदान दितले. आयडीयन अशे तरेन  लँगवेज कॉम्प्युटिंगाक मजत करतलें.

 

प्रस्न- एयससीआयआय वा लातीन भासांचेर आदारलेलो डोमेन नावांसारकोच  ईमेल नामो ही बिगर इंग्लिश लोकांखातीर आनीक एक आडखळ आसा. तांका ईमेल नामो आपल्या भासांनी केन्ना मेळटलो?


जाप- हालींच आयसीएयनयनान वयले स्तरार आयडीयनाचो उपेग मान्य केला. हाचेखातीर ईमेल नाम्यात फक्त इंग्लिश अक्षरां वापरपाचें बंधन ना जालां. देखून, वापरप्यांक आता तांचे भाशेंत ईमेल नामो मेळूंक शकता.

 

प्रस्न- तुमकां खबर आसतली, भाशा इंडिया चडशा मुखेल भारतीय भासांनी आनी इंग्लिशींत लँगवेज कॉम्प्युटिंगासंबंदान म्हायती पूरवपाचें काम करता. एक लँगवेज कॉम्प्युटिंगाचो मोगी आनी त्या क्षेत्रांतलो एक तज्ञ म्हणून भाशा इंडियाच्या वावराचेर तुमचें कितें मत आसा? कसल्योय सूचोवण्यो आसात?


जाप- भाशा इंडिया हावें पळयल्या आनी भारतीय भासां संबंदान आदारूय घेतला. हालींच भाशा इंडियात हावें इंटरनॅशनलायज्ड डोमेन नेमाचेर श्री. मनीयम (आय-डीयनयस.नेट इंटरनॅशनल इंक) हांची मुलाखत वाचली. भाशा इंडियाचो वावर खूबूच तोखणाय करपासारको आसा.


म्हजी सूचोवणी आसा ती ती आनीक चड आकर्शक करपाखातीर. सामान्य मनशांक संगणक हो तांचेयखातीर आसा हें कळूंदी. तुमची म्हायती सोपी आनी सामान्य भाशेंत उपलब्ध करात. म्हायती तंत्रगिन्यानाच्या अमर्य़ाद शक्यतायेंविशी लोकांमदी जागृताय घडयात. तांका सांगात इंग्लिशीक भिंव नाकात कारण प्रादेशीक भासोय वयर सरतात.

This site uses Unicode and Open Type fonts for Indic Languages. Powered by Microsoft SharePoint 2013.
©2016 Microsoft Corporation. All rights reserved.